🌈💫 Valió la pena
Over leven zonder toestemming
Afgelopen weekend was ik in Almería, een plek waar ik nog nooit van gehoord had toen ik mijn vriendin Noemí leerde kennen. Ze deed haar Erasmus in Nijmegen en studeerde in hetzelfde jaar als ik filología española. Mind you, dat was in 2010. Dus we zijn nu 16 jaar verder.
Dit was de derde keer dat ik haar kwam opzoeken in Almería en uiteraard werden er herinneringen opgehaald van de vorige keren. Kijk, we hebben ook nog foto’s van de studentenborrel gevonden (SV ¿Ouisí? heette de studentenvereniging, want de studie was Romaanse talen met Spaans en Frans samen).
Ze vertelde me dat ik in 2012 haar het woord POSTERGAR had geleerd en was erg onder de indruk geweest van dat ze een Spaans woord van una holandesa had geleerd.
Ze keek me aan. 👀
“Esa palabra no existe.”
In eerste instantie geloofde ze me niet, tot ze het woord opzocht…
Ik was dat voorval allang vergeten en heb ook echt geen idee wat ik aan het uitstellen was (het betekent “uitstellen). Zo zie je maar weer… we onthouden niet zozeer WAT iemand zegt, maar wel het moment en de emotie daarbij.
Ongeloof en verbazing, en daarna was ze onder de indruk. 🛸🤯
En nu ik er op terugkijk denk ik, wow… dat is een woord wat ik zelf bijna nooit gebruik. Maar ik was zeker van mijn zaak destijds en zij was verbluft van hoe zeker ik wist dat het een Spaans woord was.
Zonder toestemming zoeken, mijn waarheid uiten en me laten horen. Daar gaat Sin Permiso over.
En even praktisch: door mijn vervroegde vertrek uit Spanje (chaos want storm en school dicht, dus eerder spullen gepakt.. echt alles tegelijk) staat dit artikel op Substack nu pas online. Daardoor is er een rare mismatch: op Instagram heb ik al gedeeld dat de actie voorbij was — maar jij krijgt nu alsnog 24 uur om mee te doen voor €2,26 i.p.v. €226.
👉 Sin Permiso (alleen vandaag nog met korting!)
Als je voelt: oké Debby, ik ga dit gewoon doen, dan is dit je moment.
💥 Fuck it, let’s go. A la mierda el “no hablo bien español”.
Ik heb veel dingen gedaan in mijn leven die in de ogen van anderen niet konden.
En bijna alles wat mijn leven verruimd heeft, begon daar.
Noemí vertelde me ook dat ze zo verbaasd was dat ik naar het Westernpark in Tavernas wilde in de zomerhitte. Dat ik in mijn eentje met mijn megadikke spiegelreflexcamera in een onveilige wijk van Almería rondliep en dat ze me toen maar snel op kwam pikken. Dat ik in mijn uppie naar Aguadulce gelopen was langs het strand en daar in een random barretje naar een busstation gevraagd had en toen terugkwam met de bus. Dat ik eindeloos veel foto’s maakte van de snelweg die door een stuk berg heen sneed:
Uiteraard kun je je wel voorstellen dat ik niet heel lang na hoefde te denken toen ze mij voor haar bruiloft vroeg een paar jaar later. Ik had kunnen zeggen: “Nee, niet handig met een peuter van 2 als single moeder, te ver weg, bladibla.”
Een levensfilosofie kan ik het niet noemen, maar ik leef nog steeds op deze manier. Ik leer nu bachata en salsa dansen en het is verre van perfect, maar de enige manier om het te leren is door kilometers te maken op de dansvloer. Daarnaast is dansen trouwens een perfecte ingang naar interacties met totale vreemdelingen, ik lach me elke week weer helemaal stuk.
Mijn laatste experiment dat deze week ten einde komt, was dus een halfjaar in Málaga wonen. Dat halfjaar is voorbij en we gaan weer terug. Mensen vragen me nu: “En Debby, blijf je hier nu wonen?”
Eh, nee. Want het voelt ondanks dat het heel bekend en vertrouwd voelt, niet als thuis. Alleen in Almería afgelopen weekend bij de stranden van Las Negras en La Isleta del Moro had ik even zo’n flinch van: “Wow, dit is het echte Spanje.” wat ik hier in al die tijd niet gehad heb. Ik wil gewoon ergens wonen waar ik het hele jaar lang op blote voeten (en slippers) kan lopen, want deze winter vol tropische stormen was echt de verkeerde om in Spanje te overwinteren.
HET PUNT IS:
Ik wacht niet “tot ik er klaar voor ben” of “totdat alle omstandigheden perfect zijn” maar ik GA ER GEWOON VOOR.
Dat wil ik ook voor jou met je Spaans. Gewoon in dat ene moment waarop jij midden in een zin zit en je voelt: ik weet het woord niet. Dat je gewoon gaat uitproberen wat voor je werkt en wat niet, zonder dat je aan een soort plaatje moet voldoen dat jij in je hoofd hebt van hoe het hoort.
Want daar zie ik de meeste mensen op vastlopen. Ze wachten met hun zin afmaken tot ze het perfecte woord weten. Tot hun zin grammaticaal klopt, desnoods door zichzelf constant te corrigeren of al vragend te checken of ze de juiste vorm hebben terwijl ze hun zin aan het formuleren zijn.
Tot ze zich “groot genoeg” voelen om iets te zeggen.
Want ja, er gaan mensen denken dat ik me aanstel. Dat het nergens perfect is. En dat is het ook niet, dat weet ik. Maar de mensen die kritiek hebben, zijn óf nooit hun eigen veilige bubbel uit geweest, óf zitten in een hele andere situatie als ik en hebben geen idee van mijn beweegredenen. Dus, lekker laten lullen! Joeeee!
Vloeiend spreken is een gevolg van op komen dagen terwijl je aan het stuntelen bent. Dat is het moment waarop de meeste mensen overschakelen naar Engels. Of ongemakkelijk lachen terwijl hun wangen rood worden. Of hun zin inslikken.
Het is niet “ik koop een cursus, klik klik, nu kan ik het.” Je leert het niet door te laten zien wat je al kunt maar door hardop te bouwen aan wat er nog niet is.
Neem een voorbeeld aan mijn dochter, die hoorde ik laatst zeggen: “the twoth (2th)” in plaats van “the second” en toch begreep ik precies wat ze bedoelde. Ze wacht niet tot ze het perfecte woord weet. Ze speelt en daardoor leert ze.
Volwassenen doen precies het tegenovergestelde
De meeste Spaans cursussen leren je welke tijd je moet gebruiken met woordenlijstjes en vervoegingen. Omdat dat veilig is. Je kunt het nakijken. Je kunt het corrigeren. Maar niemand leert je wat je moet doen wanneer je halverwege een zin blokkeert en het gesprek doorgaat zonder jou.
Het is namelijk niet te controleren, het is niet meetbaar. Je kunt het alleen voelen en ervaren.
Ik leer je hoe je in je gesprek blijft wanneer je voelt dat het wiebelt of schuurt Hoe je jezelf niet verlaat wanneer je iets nieuws probeert te zeggen. Hoe je jezelf terugvindt midden in een rommelig gesprek.
Het is muscle memory, net als met dansen, paso a paso. Elke fout is een koers naar de juiste richting en je kunt pas achteraf “the dots connecten”.
Sin Permiso in een gesprek betekent niet dat je harder praat of arrogant bent. Het betekent dat je in je zin blijft, ook als je halverwege twijfelt of je wel het juiste woord kunt vinden en het dan op een andere manier omschrijft. OF in plaats van dat je dan stil valt met knalrode wangen, dat je durft te zeggen, ik kan het woord niet vinden dus het lukt me nu niet om dit gesprek verder te brengen, sorry. Dat je je gedachte afmaakt, zelfs als hij niet perfect is, zodat je je gesprekspartner niet kwijtraakt. Dat je niet energetisch ineen krimpt zodra iemand sneller praat dan jij en je de draad weer terugpakt in plaats van hem kwijtraakt.
Y nooooo MariCarmen. Sin permiso betekent niet roekeloos, zonder consequenties in acht te nemen. Het betekent wel volmondig ja zeggen tegen het leven.
Het betekent:
– ik wacht niet tot iemand me goed genoeg vindt
– ik beweeg terwijl ik leer
– ik vertrouw dat ik onderweg de betekenis in de vingers krijg
De meeste avid language learners 🤓op semigevorderd niveau weten genoeg woorden. Wat ze verliezen is hun stevigheid en daarmee hun plek in het gesprek. Als ze het gesprek niet bij kunnen houden, gaan ze in hun hoofd zitten. Zodra het onderwerp persoonlijk wordt of ze niet zeker weten of wat ze zeggen wel “correct” is.
Alles wat ik heb opgebouwd (de Spaanse taal, wonen en reizen in het buitenland, het moederschap en mijn bedrijf) begon met doen en niet in mijn hoofd zitten en alles overanalyseren en beredeneren tot ik een ons weeg en dan in een soort freeze maar niks doe omdat ik teveel beren op de weg zie.
Ik kom uit een klein dorp en heb nooit zo goed begrepen waarom huisje, boompje, beestje het hoogste levensdoel bleek te zijn. Ik denk als je de beer weghaalt, dat het huisje en boompje ook wel ergens anders kunnen staan.
Dus ik geef mezelf toestemming om ook nu ik bijna 38 ben nog op zoek te gaan naar hoe ik mijn leven wil inrichten op een manier die past voor mij en mijn dochter. Die vrijheid en die verwondering zal ik altijd toelaten. Dat is de enige manier waarop ik me verbonden voel met het leven. Ik sta nooit schaakmat.
In Spanje wonen betekent niet dat je vloeiend Spaans leert spreken. Ik ken (helaas) genoeg mensen die alleen gracias (gratsjas) kunnen zeggen en na 3 jaar nog steeds zeggen “Puedo tener…” in plaats van “Ponme…” als ze een koffie bestellen.
Spaanse vrienden maken is niet genoeg om Spaans te leren. Ja, ze zijn aardig, maar dat is geen bewijs van dat je goed Spaans spreekt. Het is alleen verbinding, en daar gaan ze goed op!
Mensen zouden wel bachata met me dansen als ik geen dansles had genomen over ritme, postuur, techniek… Maar ik zou nooit hun favoriete danser worden en zal ook nooit door de beste dansers gevraagd worden om die techniek te kunnen verbeteren door het te DOEN.
Valió la pena, te lo juro.
(in mijn hoofd klinkt het salsaliedje van Marc Anthony nu ik dit schrijf)
Uiteraard ga ik je ‘vale la pena’ nog even haarfijn uitleggen achter de paywall. Want Spaans beslist niet met ratio, maar op gevoel en ervaring. En dan staan wij met onze “kenniseconomie” toch wel 2-0 achter.
Vale la pena betekent “het is de moeite waard”. Want we weten dat we zonder pijn niet groeien, hetgeen we beleven, ervaren en doorvoelen, leert ons een les.
Maar we zeggen nooit dat het de vreugde waard was. Het zijn onze littekens die ons tekenen, de wonden die we likken en de tijd die we nemen om te helen.
Vale la pena hablar, aunque me equivoque. Vale la pena cambiar de rumbo. Vale la pena salirme del guión.
Lo que vale no siempre se paga. Lo que nos deja huella es lo que vale. De dingen die ons laten groeien nos devuelven un poco de sentido, entonces valen la pena.
🔒 ACHTER DE PAYWALL
Achter de paywall laat ik zien waarom valió la pena in het Spaans iets heel anders betekent dan in het Nederlands.
Ik pak dat liedje van Marc Anthony erbij en leg uit wat taal, muziek en dans ons vertellen over hoe je Spaans leert spreken zonder alles eerst te willen begrijpen of controleren.
Inclusief:
– een 15 min. audio ontleding van Marc Anthony’s Valió la pena songtekst
– de culturele rol van salsa (en waarom die salsaversie geen toeval is)
– wat belichaming in het Spaans echt betekent voor spreken
– en waarom Nederlanders hier structureel vastlopen